واژه تاجیک و نام تاجیکستان

TajikistanToday.org(Persian),
تاجیک ها تا کنون به نام های: تاجیک، تازیک، تاژیک، تژیک، تاجک، اوگانه، پارسیوان، تاجیکی، تات، تجگی، سرت و … خوانده شده اند. واژه تاجیک که گونه های پیشین آن تازیک یا تاژیک است، در آغاز معنی عربی داشته است. گویا ایرانیان آسیای مرکزی، مسلمانان را به این نام می خواندند و چون در آن زمان به این باور بودندکه یک نفر ایرانی، اگر به دین اسلام گروید، عرب می شود. از سوی دیگر به دليل آنكه درگذشته تركها تنها مسلمانان ايراني را مي شناختند، واژه تاجیک نزد ترکان معنی ایرانی (در برابر ترک) یافت و در دوران پیروزی ترکان بر ایرانیان، ایرانی ها خود را تاجیک می خواندند.
برخی نیز بر این باورند که واژه تاجیک از ریشه ترکی است و اصل آن به معنی تبعه ترک بوده است. عرب ها ي مسلمان، تاجیک ها را (اوگانه) می نامیدند. تاجیک ها در افغانستان (پارسیوان) در جمهوری فدراتیو روسیه (تاجیکی) در زبان ترکی (قزلباش، کزلباش) در خاور ایران (تاجیک) و در باختر ایران (تات) و در سیستان به (تجگی) سر شناسند. در اوایل سده 2م. واژه تاجیک در اتحاد جماهیر شوروي به معنی جمعیت اسکان یافته آسیای مرکزی به کار می رفت. علاوه بر آثار ایرانشناسان در فرهنگهای پیشین و امروز از جمله منتخب اللغات، دایرةالمعارف فارسی، برهان قاطع، سراج اللغات، نظام الاطباع، فرهنگ عمید، فرهاگ معین، لغت نامه دهخدا و… واژه تاجیک و مفهوم لغوي آن مورد بررسی قرار گرفته است. بیشتر پژوهشگران بر پایه اسناد و مدارک با ارزش ،تاجیک را قوم غیر عرب و ترک معرفی كرده و ان را از نژاد ایرانی دانسته اند که در ایران بزرگ شده است.

پيشينه نژادي
نژاد تاجيك كه تاژيك نيز تلفظ مي‌شود، نژاد آريايي و همان ايرانيان اصيل ماوراء‌النهر و خراسان بزرگ هستند. مورخين در اولين مكتوبات كه به 2500 سال قبل بازميگردد ايرانيان را ساكنان منطقه مطرح كرده اند. لذا تاجيك‌هاي فعلي همان وارثان ايرانيان باستان آسياي مركزي به خصوص سغديها و باختري‌ها محسوب مي شوند كه كشور آنها آريانا يا ايرانويج خوانده مي‌شود و نام «تا- جيان» كه از نام تاجيك گرفته شده در كتاب اوستا قيد شده است.
ليكن بر سر معني اصيل «تاجيك» كه از كجا و دقيقاً به چه معني است، نظريات مختلفي وجود دارد. برخي ريشه تاجيك را از «تازيك» (تاخت و تاز كننده با اسب) مي دانند. به هر حال هنوز معني دقيق آن به روشني معلوم نيست.
تاجيك‌ها وارث ميراث فرهنگي غني با سابقه طولاني در آسياي مركزي و از شرق مديترانه تا هندوستان و به آن فخر مي‌ورزند.
پراكندگي جمعيت تاجيك‌ها در اواخر قرن بيستم بيش از 3 ميليون نفر در تاجيكستان، بيش از 1 ميليون نفر در ازبكستان، حدود 3 ميليون نفر در افغانستان و حدود 40 هزار تن نيز در منطقه خودمختار اويغور در چين زندگي مي‌كردند.
زبان تاجيكي يكي از اشكال فارسي در تاجيكستان و ازبكستان است كه با اندكي اختلاف با فارسي مدرن در ايران و دري در افغانستان رواج دارد.
در ايران نيز كلمه تاجيك استفاده مي‌شود. در ميمند استان كرمان خانواده‌هايي را كه دامدار نيستند و ييلاق و قشلاق نمي‌كنند، تاجيك مي‌گويند. در اصفهان در راه دهقانان چندين قلعه كهنسال هست، از جمله «تالخونچه» كه قلعه‌ها و خانه‌ها بين ترك و تاجيك تقسيم شده و در سندهاي آنان كه بعضي متعلق به دوره قاجاريه است، نيز آمده است.
تاجيكها وارث و منتقل كننده فرهنگ بومي آسياي مركزي كه در دوره قبل از تاريخ جزو فلات ايران بوده است، از مرزهاي چين تا فلات ايران و تا منطقه‌اي تا درياي كاسپين بوده‌اند و برخي از آنان از افغانستان امروزي و چين غربي به اين منطقه مهاجرت كرده‌اند.
در گذشته تركها به طرف غرب و مناطق تاجيك‌نشين مهاجرت كردند و فرهنگ تاجيك‌ها متأثر از فرهنگ تركها نيز مي‌باشد.
آنها دهاتي با سقفهاي صاف يا خانه‌هاي سنگي مي‌ساختند و به كشت آبي گندم، جو و ارزن اشتغال داشتند. باغهاي آنها به داشتن انواع مختلف ميوه و خربزه – هندوانه شهرت داشت. صنعتي بسيار پيشرفته داشتند و شهرهاي آنان در مسير جاده ابريشم كه چين را به خاور ميانه و ماوراي آن وصل كرده بود و كاروان‌هايي از ايران، چين و هند، آن شهرها را به مراكز تجاري تبديل كرده بود، قرار داشت.
در طول تاريخ، تاجيكها با تاخت و تاز يونانيها، عربها، تركها، مغولها، بريتانياييها و روس‌ها و افغان‌ها را قادر به تسخير سرزمين‌هاي آنان كرد و با قتل و عام و ويراني مهيب شهرها و زمينهايشان مواجه بودند.

از زندگي زرتشتيان هم كه به نسل آريايي منسوب مي‌گردند شواهد بسياري در سرزمين آريائيها كشف شده است. فارسها نيز انشعاب آريائيهاي تاجيك هستند كه از آريانا (ايرانويچ) به طرف غرب مهاجرت كردند.
در اروپا، در سال 1700م. كلمه آريا با فرا گيري زبان سانسكريت كه زبان باستاني نوشتارهاي مقدس هندوها بود و در آن ها درخصوص آريائيها و مهاجرت آنان به هند نوشته شده بود آنان را با اين كلمه آشنا كرد. همچنين رابطه نزديك بين اين زبان و زبان هاي لاتين و يوناني نشانگر پيوند زباني و نژادي آنان با يكديگر بود. لذا در اواخر قرن 18م. كه اروپاييان ريشه و فرهنگ آريائي را به اروپائيهاي سفيد پوستي كه هيچ ارتباطي با مردم آسياي مركزي (تاجيك‌ها) يا ايرانيان نداشتند مرتبط كرده مردم ايران، آسياي مركزي و هند را هم كه به هندو اروپايي صحبت مي‌كردند به طريقي از نژاد آريايي منشعب مي دانستند. در اين زمان سر ويليام جونز نظريه داشتن ريشه مشترك بين اين زبان‌ها را مطرح كرد.
آنان بر سر اين نظريه خود پافشاري داشته و و ديگر مستندات از جمله كتاب اوستا را كه منظر متفاوتي از آريائيها را نشان داده و جوابي متفاوت از آنچه اروپائيها دنبالش بودند مي‌داد را كنار گذاشتند زيرا كه كتاب اوستا منبع مستندي در خصوص آريائيها و سرزمين آنها است كه در آن هيچ اشاره اي به مردم شمال آسياي مركزي نكرده و بر عكس آريانا را كه بعدها باختر و سپس خراسان نام گرفت، به عنوان موطن اصلي آريائيها مطرح مي‌كرد.
تمدن آريائيها مساحت بزرگي را كه خراسان بزرگ ناميده مي‌شد و امروزه شامل افغانستان، شرق ايران و كشورهاي آسياي مركزي مي‌باشد را شامل مي‌شود كه آريائيها از دير باز و از زمان اوستا و وداها تا آنجا كه مستندات در دست است در اين منطقه زندگي مي‌كردند.
آثار و بقايا و ابزار آلاتي متعلق به 30 هزار سال قبل در منطقه بدخشان تاجيكستان بدست آمده است كه هاكي از زندگي انسان‌ها در دوران نئاندرتال مي باشد.
در مكشوفات از قبري نزديك آقا كپرك آلات سنگي و ساخته شده از شاخ و استخوان كه قدمت آنها به 6 تا 9 هزار سال قبل از ميلاد مي رسد و همچنين اشياي برنزي بسياري كه به زمان‌هاي قبل و بعد از تمدن هندوها و به 2 – 3 هزار سال قبل از ميلاد بر مي‌گردد نيز كشف شده اند.
از عصر برنز و تجارت با بين‌النهرين و مصر نيز شواهدي از جمله تجارت لاجورد از پايگاه شربوگا نزديك رودخانه آمو در شمال شرقي شهر قندوز نيز وجود دارد.


TajikistanToday.Org، on Facebook:

https://www.facebook.com/tajikistantoday.org/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s